اضطراب در کودکان نیز مانند دیگر سنین دیده می‌شود و ممکن است کارایی و عملکرد این افراد را هم تحت تاثیر قرار دهد. بسیاری از کودکان به محض واقع شدن در شرایط خاص و پیچیده و یا حتی موقعیت‌های ساده دچار اضطراب می‌شوند و نمی‌توانند روابط اجتماعی مطلوبی داشته باشند. این کودکان حتی نمی‌توانند در میان همسالان خود نیز ابراز وجود کنند و قابلیت‌های خود را بروز دهند. به همین دلیل باید حتما تحت درمان قرار بگیرند. در این مقاله به ارائه مطالبی درباره اضطراب در کودکان خواهیم پرداخت و علائم این اختلال و روش‌های درمانی آن را مرور و بررسی خواهیم کرد. پس اگر شما هم به دنبال کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه هستید با ما همراه باشید.
اضطراب در کودکان چیست و چگونه تشخیص داده می‌شود؟
اضطراب کودکان نوعی احساس ترس و یا ناآرامی است که به افزایش ضربان قلب آن‌ها منجر شده و کودکان را بیقرار می‌سازد. اگر موقعیت استرس زا و ناآشنا باشد بروز چنین واکنش‌هایی کاملا طبیعی است. اما ممکن است در موقعیت‌های آشنا و به صورت مکرر شاهد چنین رفتارهایی از سمت کودک باشیم.
در چنین شرایطی اختلال اضطراب در کودک اتفاق افتاده و علائم و نشانه‌‌هایی دارد و روش‌هایی که می‌توان از طریق آن‌ها اضطراب کودکان را تشخیص داد. برای نمونه کودکی که مکررا و بیشتر روزها مضطرب می‌شود یا مشکلاتی در تمرکز دارد حتما با اختلال اضطراب روبرو است.
یا کودکانی که در خواب شبانه با اختلال روبرو شده و در طول روز احساس خستگی و خواب آلودگی دارند، حتما با این مشکل دست و پنجه نرم می‌کنند. اگر مشاهده کردید که کودکتان حساسیت و تحریک پذیری بالایی دارد هم باید پی ببرید که با اختلال اضطراب مواجه است.
علائم اضطراب در کودکان بر اساس سن و شدت آن
اضطراب کودکان انواع و علائم مختلفی دارد که بر اساس سن کودک و شدت اختلال با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند. با این حال برخی از علائم و نشانه‌ها نیز شایع‌تر بوده و در میان کودکان مختلف مشاهده می‌شوند که از جمله آن‌ها می‌توان به عدم تمرکز در یادگیری، مشکلات خواب و بیدار شدن در میانه‌های شب و خواب‌های آشفته اشاره کرد.
یا بی اشتهایی، مشکلات خلقی و پرخاشگری، گریه‌های زیاد و احساس نگرانی در بیشتر وقت‌ها را نام برد. یکی دیگر از علائم اضطراب در کودکان استفاده زیاد از حد از سرویس بهداشتی و ناخن جویدن است یا چنین کودکانی بیش از اندازه به اطرافیان و یا والدین خود وابسته هستند. این کودکان از قرار گرفتن در موقعیت‌های خاص اجتناب می‌کنند.
دلایل اصلی اضطراب در کودکان؛ از عوامل ژنتیکی تا محیطی
دلایل اصلی اضطراب کودکان متفاوت و متنوع است. امکان دارد دلایل ژنتیکی و وراثت در این زمینه نقش موثر داشته و یا تغییرات در وضعیت زندگی و شرایط محیطی مانند جابجایی خانه یا مدرسه، به وجود آورنده این اختلال باشند.
تجربه کردن یک حادثه و یا ضربات روحی نیز می‌تواند به ایجاد این اختلال کمک کند. بحث‌های خانوادگی و درگیری‌ها در محیط زندگی هم بر اختلال اضطراب در کودکان اثر گذارند. چراکه به احساس ناامنی منجر شده و احساسات کودک را تحت تاثیر قرار می‌دهند.
چگونه اضطراب در کودکان می‌تواند بر رشد و یادگیری آن‌ها تاثیر بگذارد؟
اضطراب کودکان بر رشد فردی و یادگیری آن‌ها تاثیرات منفی ایجاد می‌کند و کودکان را از تحصیل بیزار می‌نماید. این افراد عملکرد تحصیلی ضعیفی دارند و در برابر هر چیزی که به درس و مدرسه مربوط باشد مقاومت نشان می‌دهند.
چنین کودکانی در کلاس درس مشارکت نداشته و هیچ برنامه و یا برنامه ریزی برای آینده ندارند و روابط ضعیفی با دوستان و معلمان برقرار می‌کنند. یادگیری در کودکان نیز تحت تاثیر اضطراب قرار می‌گیرد.
چراکه یادگیری به حافظه وابسته است و استرس بر حافظه تاثیر می‌گذارد. به این ترتیب حافظه نمی‌تواند اطلاعات جدید را در خود جای دهد یا به یادآوری اطلاعات قبلی کمک کند.
بهترین روش‌های درمان اضطراب در کودکان؛ از روان درمانی تا تکنیک‌های خانگی
درمان اضطراب کودکان بر اساس سن کودک، شدت اختلال و نوع و علائم آن متفاوت است و می‌تواند ترکیبی از روش‌های مختلف باشد. یکی از موثرترین این راهکارها روان درمانی است که خود انواع مختلفی دارد و شامل درمان شناختی رفتاری، درمان قرار گرفتن تدریجی و درمان از طریق بازی است.
در بعضی از موارد به تجویز دارو نیاز بوده و یا باید خانواده در روند درمان مداخله داشته باشند. بازی کردن، انجام فعالیت‌های هنری، وقت گذرانی بیشتر با خانواده و…. نیز از جمله روش‌های درمان اضطراب در کودکان هستند.
نقش والدین در کاهش اضطراب کودکان؛ راهکارهای موثر برای حمایت عاطفی
مشارکت والدین در درمان اضطراب کودکان در کاهش استرس‌های آن‌ها اثر گذار است و حمایت عاطفی خانواده از فرزند را نشان می‌دهد. به طور کلی والدین موقعیت ویژه‌ای برای کودک دارند و کودکان به صورت طبیعی به آن‌ها تکیه می‌کنند و لذا می‌توانند نقش موثری در کاهش اضطراب داشته باشند.
این افراد می‌توانند با فراهم کردن یک محیط ارام، بدون تنش و بی سر و صدا در آرامش و کاهش استرس فرزند نقش داشته باشند و یا به ساعات خواب و بیداری او توجه کنند.
اطمینان بخشی به کودک و عدم ایجاد ترس در او، نداشتن توقعات بیجا از کودک، سرزنش نکردن او، فراهم نمودن تغذیه مناسب و…. از جمله راهکارهای موثر برای حمایت عاطفی از کودک برای کاهش اضطراب هستند.
والدین باید به اندازه کافی به کودک محبت کنند و ترس و نگرانی را از او دور سازند. کودکان باید به کارهای شادی بخش تشویق شده و در محیط‌های شاد و بدون استرس در کنار همسالان خود وارد شوند.
تاثیر تغذیه و سبک زندگی بر کاهش اضطراب در کودکان
یکی از بهترین راهکارهای درمان اضطراب کودکان تغییر در سبک زندگی و تدارک دیدن یک برنامه منظم روزانه برای کودک است.
در این برنامه باید به خواب و استراحت کودک توجه شده باشد تا سطح هورمون‌های استرس کاهش یابد. تغذیه کودک نیز مهم است و باید او یک رژیم غذایی منظم و مقوی داشته باشد. محدود کردن مصرف کافئین و شکر هم ضرورت دارد.
چه زمانی باید برای اضطراب کودک به متخصص مراجعه کرد؟
برای مواجهه با اختلالات شدید اضطراب در کودکان باید حتما با پزشک متخصص مشورت کنید. در موقعیت‌هایی که احساس می‌کنید مشکلات و یا وقفه‌هایی در زندگی روزمره کودک ایجاد شده و بر تحصیل و یادگیری او تاثیرات منفی ایجاد کرده است. در چنین شرایطی باید حتما به یک روانپزشک و یا روانشناس کودک مراجعه کنید.