همان‌طور که می‌دانید و بارها نیز شنیده‌اید اضطراب و یا استرس بر سلامت گوارش، روده و معده اثر گذار است. بسیاری از افراد به محض مواجه شدن با شرایط اضطراب آور دچار معده درد شدید می‌شوند و یا سوزش معده به سراغشان می‌آید. امکان التهاب روده و معده، نفخ و دل پیچه یا حالت تهوع نیز در چنین شرایطی وجود دارد. تاکنون پژوهش‌های زیادی در این زمینه انجام گرفته و نتایج آن‌ها دلایل علمی و پزشکی این حالات را اثبات کرده است. در این مقاله به ارائه مطالبی درباره اضطراب و مشکلات گوارشی خواهیم پرداخت و به این پرسش پاسخ خواهیم داد که چرا استرس بر دستگاه گوارش تاثیر می‌گذارد؟. پس اگر شما هم به دنبال کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه هستید با ما همراه باشید.
رابطه اضطراب و مشکلات گوارشی؛ چرا استرس بر دستگاه گوارش تاثیر می‌گذارد؟
نتایج بسیاری از پژوهش‌ها نشان داده که استرس بر سلامت دستگاه گوارش تاثیر منفی زیادی دارد. چراکه با تغییر در ترشح هورمون‌های بدن قادر به افزایش ترشح اسید معده است یا می‌تواند سیستم ایمنی را ضعیف کند تا موقعیت مناسبی برای حملات ویروس و میکروب‌ها فراهم شود. این تغییرات علائم گوارشی را نیز ایجاد می‌کند یا به تشدید آن‌ها منجر می‌گردد.
شایع‌ترین مشکلات گوارشی ناشی از اضطراب کدامند؟
اضطراب می‌تواند تغییرات فیزیولوژیکی زیادی به دنبال داشته باشد و هوشیاری، تنفس، ضربان قلب را تحت تاثیر قرار دهد. در چنین شرایطی فشار خون افزایش یافته و تغییراتی در کلسترول خون به وجود می‌آید.
از مهمترین مشکلات گوارشی ناشی از اضطراب می‌توان به حالت انقباض مری اشاره کرد که با درد زیادی همراهی می‌کند یا افزایش اسید معده را نام برد که به سوزش معده منجر می‌گردد.
ایجاد حالت تهوع، اسهال یا یبوست، زخم معده، سندروم روده تحریک پذیر، التهاب روده، سوء هضم مری و…. از دیگر تاثیرات اضطراب و مشکلات گوارشی است.
نقش مغز و روده در ارتباط بین اضطراب و عملکرد گوارشی
نتایج پژوهش‌ها ارتباط عمیق و دو جانبه میان روده و مغز را اثبات می‌کند. اطلاعات زیادی وجود دارند که در میان این دو بخش به صورت مرتب رد و بدل می‌گردند. روده نورون‌های بسیار زیادی را در خود جای داده که تعداد آن‌ها از نخاع هم بیشتر است.
به این ترتیب می‌توان گفت سیستم عصبی مرکزی در مغز و نخاع تا حد زیادی روده را تحت کنترل خود در می‌آورند. در دیواره سیستم گوارشی و روده هم شبکه‌ای از نورون‌ها به چشم می‌خورند و تحت تاثر مغز عمل می‌کنند.
علائم اضطراب که می‌توانند مشکلات گوارشی ایجاد کنند؟
از آنجایی که استرس بر کارکرد روده تاثیر گذار بوده و توانایی روده در جذب و هضم مواد غذایی را کم می‌کند، پس به دنبال آن شاهد بروز علائمی از قبیل نفخ، دردهای شکمی، اسهال، یبوست و… خواهید بود و یا با علائمی از قبیل افزایش سطح اسید در معده روبرو خواهید شد.
استرس به بروز حالت تهوع و استفراغ هم منجر شده و به دلیل بر هم زدن تعادل اسید معده، زخم معده را به دنبال دارد.
بسیاری از افراد در شرایط اضطراب آور دچار تغییراتی در ریتم تنفسی خود می‌شوند و مجبورا از ناحیه دهان تنفس می‌کنند. به این ترتیب هوای زیادی وارد دستگاه گوارش شده و در هنگام غذا خوردن مشکلات بلع، نفخ و آروغ زدن زیاد ایجاد می‌کند.
چگونه اضطراب باعث تشدید بیماری‌های گوارشی مانند سندروم روده تحریک پذیر (IBS) می‌شود؟
دستگاه گوارش بخش‌های مختلفی دارد و شامل معده، مری، روده کوچک و بزرگ، کبد، پانکراس، مثانه و…است که استرس می‌تواند بر هر کدام از این بخش‌ها تاثیرات خاصی به وجود آورد.
برای نمونه استرس بر میزان جذب، حساسیت و حرکات روده تاثیرات منفی ایجاد می‌کند و در پایان به سندروم روده تحریک پذیر منجر می‌گردد. این بیماری را می‌توان نوعی اختلال گوارشی محسوب کرد که به ایجاد نفخ، درد در ناحیه شکم، حرکات نامنظم دفع، اسهال، یبوست و…. منجر می‌گردد
روش‌های درمان اضطراب برای کاهش مشکلات گوارشی
پس از بررسی اضطراب و مشکلات گوارشی بهتر است با روش‌های درمان این اختلال نیز آشنا شوید که یکی از بهترین آن‌ها استفاده از تکنیک‌های آرام سازی مانند یوگا، مدیتیشن، ورزش کردن و… است. با مدیریت زمان و پرهیز از هدر دادن آن، تنفس عمیق، تمرین نه گفتن و…. نیز می‌توانید بر استرس‌های خود کنترل و مدیریت داشته باشید.
استفاده از مکمل‌های دارویی، مشورت کردن با پزشکان و مشاوران متخصص، درمان شناختی و رفتاری، رفتاردرمانی، دارو درمانی و… نیز می‌تواند به شما کمک کند تا اضطراب کمتری را تجربه کرده و مشکلات گوارشی خود را کاهش دهید.
از جمله داروهایی که در این شرایط مورد استفاده قرار می‌گیرند می‌توان به سرترالین، پاروکستین، دیازپام، لورازپام و… اشاره کرد که باید با تشخیص پزشک مصرف شوند.
تاثیر رژیم غذایی بر کاهش علائم گوارشی ناشی از اضطراب
رژیم غذایی سالم و کافی به روش‌های مختلف بر استرس تاثیر گذار است. به همین دلیل به چنین غذاهایی مواد غذایی ضد استرس گفته می‌شود. چراکه به بالا رفتن سطح سروتونین، سلنیوم و دوپامین در بدن کمک کرده و به آرامش منجر می‌گردند.
علاوه بر آن مواد غذایی سالم و مقوی سطح کورتیزول و آدرنالین در بدن را کاهش داده و یا به تقویت سیستم ایمنی منجر می‌گردند. با مصرف این غذاها فشار خون نیز کاهش پیدا می‌کند تا از بدن در برابر استرس محافظت به عمل آورد.
از جمله مواد غذایی که به کاهش اضطراب و مشکلات گوارشی کمک می‌کنند می‌توان به کربوهیدرات‌ها اشاره کرد. این مواد باید با مصرف حبوبات و غلات به بدن انتقال یابند تا سطح سروتونین افزایش پیدا کند. منیزیم و امگا ۳ هم در کنترل اضطراب و مشکلات گوارشی تاثیر گذارند که در بادام، گندم، ماهی و… وجود دارند.
میوه و سبزیجات، پروتئین‌ها، لبنیات، برخی دمنوش‌ها و…. نیز به کاهش اضطراب و مشکلات گوارشی کمک می‌کنند.
تمرینات ذهنی و فیزیکی برای کنترل اضطراب و بهبود عملکرد دستگاه گوارش
ورزش کردن و خواندن کتاب‌های ورزشی یکی از بهترین راهکارها برای کنترل اضطراب و مشکلات گوارشی است. تمرینات یوگا نیز می‌توانند در این زمینه به شما کمک کنند.
چراکه یوگا علاوه بر حرکات فیزیکی شامل تمرینات ذهنی و تمرکز و تنفس عمیق نیز است که در کاهش اضطراب نقش موثر دارند. با پیاده روی آرام، تمرینات تنفسی و مدیتیشن، شنا، بدن سازی و…. هم می‌توانید به آرامش ذهنی دست یابید و اضطراب و مشکلات گوارشی را از خود دور کنید.